Tales z Miletu

Studnia

The Well

Milet był tętniącym życiem miastem na wybrzeżu Azji Mniejszej. Statki przypływały i odpływały. Na targu pachniało rybami, oliwą z oliwek i wełną.

Miletus was a busy town on the coast of Asia Minor. Ships came and went. The market smelled of fish, olive oil and wool.

Około dwóch i pół tysiąca lat temu mieszkał tam człowiek o imieniu Tales.

About two and a half thousand years ago, a man called Thales lived there.

Tales nie był bogaty ani nie był żołnierzem. Niczego nie sprzedawał. To, co robił, to obserwował. Patrzył na morze. Patrzył na gwiazdy i zapisywał, jak porusza się księżyc.

Thales was not rich, and he was not a soldier. He did not sell anything. What he did was look. He looked at the sea. He looked at the stars, and he wrote down where the moon moved.

Pewnego wieczoru szedł do domu z głową w chmurach. Patrzył, jak gwiazdy pojawiają się jedna po drugiej. Myślał o nich tak intensywnie, że zapomniał o własnych nogach. Przed nim, w ciemności, znajdowała się studnia: głęboka, okrągła dziura z wodą na dnie.

One evening he was walking home with his head in the sky. He was watching the stars come out one by one. He was thinking about them so hard that he forgot his feet. In front of him, in the dark, there was a well: a deep, round hole with water at the bottom.

Wpadł do środka.

He fell in.

Młoda służąca z Tracji przyszła do studni po wodę. Usłyszała plusk i spojrzała w dół. Stał tam mędrzec z Miletu, zanurzony w zimnej wodzie po klatkę piersiową, wciąż patrząc w górę.

A young servant from Thrace had come to the well for water. She heard the splash and looked down. There was the wise man of Miletus, standing in the cold water up to his chest, still looking up.

Zaśmiała się z niego. „Próbuje Pan dowiedzieć się, co dzieje się na niebie” – powiedziała – „ale nie widzi Pan nawet tego, co ma Pan przed własnymi stopami”.

She laughed at him. “You are trying to find out what happens in the sky,” she said, “but you cannot even see what is in front of your own feet.”

To najstarszy żart o myślicielach i zaczyna się właśnie od Talesa. Dziewczyna miała rację. Ale zarazem nie miała racji, ponieważ człowiek w wodzie zajmował się pytaniem, którego nikt wcześniej nie zadał.

That is the oldest joke about thinkers, and it starts with Thales. The girl was right. But she was also wrong, because the man in the water was busy with a question that no one had asked before.

Pytanie brzmiało tak: z czego wszystko powstało?

The question was this: what is everything made of?