Pythagoras xứ Samos

Xưởng thợ rèn

The Blacksmith’s Yard

Pythagoras sinh ra trên hòn đảo Samos, giữa biển Aegean xanh biếc. Cha ông làm nghề chạm khắc con dấu trên đá quý, và gia đình ông không hề nghèo khó. Thời trai trẻ, Pythagoras chỉ khao khát một điều: biết được thế giới này được tạo nên từ gì, và nó vận hành ra sao.

Pythagoras was born on the island of Samos, in the blue Aegean Sea. His father cut seals in precious stone, and the family was not poor. As a young man, Pythagoras wanted one thing: to know what the world was made of, and how it worked.

Samos vào thời đó là một nơi giàu có và nhộn nhịp, với bến cảng riêng, ngôi đền riêng và cả những cuộc tranh cãi riêng về việc ai nên là người cai trị. Đó là một nơi tuyệt vời để một cậu bé thông minh nhìn ngắm xung quanh và đặt ra những câu hỏi.

Samos in those days was rich and busy, with its own harbour, its own temple and its own quarrels about who should rule. It was a good place for a clever boy to look around him and ask questions.

Một buổi sáng nọ, ông đi ngang qua xưởng của một người thợ rèn. Bên trong, bốn người đàn ông đang quai búa đập vào khối sắt nóng đỏ. Và một điều kỳ lạ đã xảy ra. Những âm thanh phát ra không phải là tiếng ồn ào. Chúng là âm nhạc.

One morning he was walking past a blacksmith’s yard. Inside, four men were hammering hot iron. And something strange happened. The sounds were not noise. They were music.

Chiếc búa nặng nhất tạo ra một nốt trầm. Chiếc búa nhẹ nhất tạo ra một nốt bổng. Hai chiếc còn lại nằm ở khoảng giữa, và bốn nốt nhạc hòa lại với nhau nghe thật êm ái, giống như một hợp âm. Pythagoras dừng bước và lắng nghe.

The heaviest hammer made a deep note. The lightest made a high one. The other two fell between them, and together the four notes sounded friendly, like a chord. Pythagoras stopped and listened.

Ông chạy vào bên trong và xin được dùng thử những chiếc búa. Ông đem cân chúng lên. Và rồi ông nhận ra: những chiếc búa tạo nên âm thanh hòa hợp với nhau đều có tỷ lệ khối lượng đơn giản. Một chiếc nặng gấp đôi chiếc kia. Một chiếc khác lại nặng hơn chiếc kia một nửa. Những âm thanh dễ chịu ấy không phải do sở thích ngẫu nhiên. Chúng tuân theo một quy luật.

He ran in and asked to use the hammers. He weighed them. And then he saw it: the hammers that sounded good together had simple weights. One was twice as heavy as another. One was half again as heavy. The pleasant sounds were not a matter of taste. They had a rule.

Những người thợ rèn, vừa nóng nực vừa mệt mỏi, nghĩ rằng ông là một kẻ lập dị. Ông chẳng hề bận tâm. Ông vừa tìm thấy một thứ còn quý hơn cả vàng: một quy luật ẩn giấu đằng sau một điều tuyệt mỹ.

The smiths, hot and tired, thought he was a strange man. He did not care. He had found something better than gold: a hidden rule behind something beautiful.